Home Articles คำบาลี-สันสกฤต ในภาษาไทย (1)

คำบาลี-สันสกฤต ในภาษาไทย (1)

เหมือนเดิม ที่มูลเหตุของบล็อกนี้มาจากทวิตเตอร์ ซึ่งคราวนี้มาจากน้อง @iNDSM
ซึ่งเราบอกน้องเขาไปว่า "ทุกวันนี้พูดคำบาลีสันสกฤต มากจนเข้าใจว่าเป็นภาษาไทย ไปแล้ว"

น้อง @iNDSM จึงได้ขอให้ยกตัวอย่าง จึงเป็นที่มาของบล็อกเอนทรีนี้

?

?

ปูพื้นฐาน:


ภาษาไทย จัดอยู่ในกตะกูลภาษาไท-กะได มีถิ่นกำเนิดแถวๆมณฑลกว่างซี สธณ.ปชช.จีน
ลักษณะของคำไทย มักเป็นคำโดด แปลจากหน้าไปหลัง

แต่เนื่องจากชาวไทย (คือผู้ใช้ภาษาไทย ไม่ได้หมายถึงผู้ถือสัญชาติไทย)
มีการรับวัฒนธรรมต่างๆเข้ามามาก มากจนจับอะแด๊บรวมเป็นของตัวเองหมดแล้ว


หนึ่งในนั้นคือภาษา ที่ คำของไท ไม่เพียงพอต่อการใช้งาน
จึงจำเป็นต้องยืมคำมาจากภาษาอื่น

และภาษาที่ถูกยืมมากที่สุด คือแพคคู่ ภาษาบาลีสันสกฤต
ซึ่งติดมากับพระพุทธศาสนา และฝังรากแน่นในไทยมานานมาก

อันดับรองลงมาคือภาษามอญเขมร? และกลุ่มภาษาจีน

ในเอนทรีนี้ จะยกตัวอย่างคำบาลีสันสกฤตให้เป็นบางส่วนก่อน
เพราะว่าเยอะมาก พิมพ์ไม่หมดในคืนเดียวแน่ๆ

(บางคำไม่ได้เรียงลำดับอักษร เพราะนึกได้ก็พิมพ์เลย)
(ตัวย่อที่ใช้ pi คือบาลี sa สันสกฤต)


พร้อมแล้ว เริ่มเลย

?

  • sa:อคฺนิ pi:อคฺคิ ----- อัคคี(ภัย) และ (หิน)อัคนี
  • sa:อคฺร pi:อคฺค ----- อัคร(ศิลปิน)
  • sa:อปฺสร pi: อจฺฉร ----- อัปสร และ อัจฉรา
  • sa:อารฺย pi:อริย ----- อารยะ และ อริยะ
  • sa:อษฺฏ pi:อฏฺฐ ---- เช่น (ถนน)อัษฎ(างค์)
  • sa:อาตฺม pi:อตฺต ---- อาตมา อัต(โนมัติ) อัตตา
  • sa:อวตาร pi:โอตาร ---- อวตาร
  • sa:ภิกฺษุ pi:ภิกขุ ---- (พระ)ภิกษุ
  • sa:ไจต๎ย pi:เจติย ---- เจดีย์
  • sa:จก๎รวาฑ pi:จกฺกวาฬ ---- จักรวาล
  • sa:ธ๎วช pi:ธชฺช --- ธัช(วิทยา) (วิชาว่าด้วยธง)
  • sa:ธ๎ยาน pi:ฌาน ---- ฌาน
  • sa:ทิวฺย pi:ทิพฺพ ---- ทิพย และ ทิพ
  • sa:โทษ pi:โทส ---- โทสะ (ส่วนคำว่าโทษ เปลี่ยนความหมาย)
  • sa:ทฤษฺฏิ pi:ทิฏฺฐิ ---- ทฤษฎี ทิฏฐิ (บางทีเขียน ทิฐิ)
  • sa:คุห๎ย pi:คุยห ---- ควย และ คุยหะ (ราชาศัพท์)
  • sa:คุรุ (adj) pi:ครุ? ---- ครุ (คะ-รุ = หนัก)
  • sa:คุรุ (n) pi:คุรุ ---- ครู (และแผลงเป็น กูรู)
  • sa:อินฺท๎ร pi:อินท ---- พระอินทร์ (อินทร / อินท แปลว่าผู้นำ)
  • sa:อีศ๎วร (อี ศวะ ระ) pi:อิสฺสร ---- อิสระ (อิศวร (อิ-สวน) กลายเป็นพระนามพระศิวะ)
  • sa:ชิห๎วา pi:ชิวฺหา ---- ชิวหา
  • sa:ช๎ญาติ pi:ญาติ ---- ญาติ
  • sa:ช๎โยติษฺ pi:โชติ ---- โชติ (แสงสว่าง)
  • sa:กลฺป pi:กปฺป ---- กัลป์ กัปป์? (ชั่วกัปชั่วกัลป์)
  • sa:กรฺม pi:กมฺม ---- กรรม
  • sa:กีรติ pi:กิตติ --- ชื่อ (famous)
  • sa:เก๎ลศ pi:กิเลส --- กิเลส
  • sa:กษานฺติ pi:ขนฺติ --- ขันติ
  • sa:เก๎ษต๎ร pi:เขตฺต ---- เขต (เกษตร ความหมายเปลี่ยน)
  • sa:เก๎ษม pi:เขมฺม ---- เกษม เขม (เขม พบในชื่อ)
  • sa:มธฺย pi:มชฺฌ ---- มัธยม มัฌิมา (แปลว่า กลาง)
  • sa:ไมต๎รี pi:เมตตา ---- ไมตรี เมตตา
  • sa:ไมถุน pi:เมถุน ---- เมถุน มิถุนา
  • sa:ปทฺม pi:ปทุม ---- ปัทม ปทุม และแวเรียนต์อื่นๆ (ประทุม ปัทมา ฯลฯ)
  • sa:ปรชฺญ pi:ปญฺญ ---- ปัญญา (ปรัชญา เปลี่ยนความหมาย)
  • sa:ป๎รศฺน pi:ปญฺห ---- ปริศนา ปัญหา
  • sa:ปุทฺคล pi:ปุคฺคล ---- บุคคล
  • sa:ปูรว pi:ปุพฺพ ---- บูรพ บุพพ (อดีต) และแวเรียนต์อื่นๆ (บรรพ บุพเพ ฯลฯ)
  • sa:ราชฺย pi:รชฺช ---- ราชย และ รัช (เช่น รัชกาล)
  • sa:ราษฺฏ๎ร pi:รฏฺฐ ---- รัฐ (ส่วน ราษฎร เปลี่ยนความหมาย)
  • sa:ฤทฺธิ pi:อิทฺธิ? ---- คำซ้อน อิทธิฤทธิ์
  • sa:ศพฺท pi:สทฺท ---- สัท (เสียง) เช่น สัทอักษร (ศัพท์ นำไปใช้ในความหมายว่า คำ (หน่วยในประโยค) เช่น คำศัพท์)
  • sa:สรฺว pi:สพฺพ ---- สรรพ (ยืมผ่านเขมร) (แวเรียนต์: สัพเพ)
  • sa:ศาสฺต๎ร pi:สตฺถ ---- ศาสตร์
  • sa:สตฺต๎ว pi:สตฺต ---- สัตว์
  • sa:สตฺย pi:สจฺจ ---- (ซื่อ)สัตย์ และ สัจจะ
  • sa:ศิลฺป pi:สิปฺป ---- ศิลปะ และ สิป (ช่างสิปหมู่ = ช่างศิลป์)
  • sa:ส๎มฤติ pi:สมมติ --- สมมติ
  • sa:ส๎นาน pi:สินาน ---- (สนุก)สนาน
  • sa:เส๎นห pi:สิเนห ---- สเน่ห์
  • sa:ศ๎ราวก pi:สาวก ---- สาวก
  • sa:เศ๎รษฺฐ pi:เสฏฺฐ ---- เศรษฐ (ร่ำรวย) (เศรษฐี = ผู้ร่ำรวย)
  • sa:ศ๎รี pi:สิริ ---- ศรี สิริ
  • sa:ส๎วามินฺ pi:สามี --- สวามี สามี
  • sa:ภรฺย pi:ภริย --- ภรรยา (ยืมผ่านเขมร) ภริยา
  • sa:ตามฺร (ตาม-ระ) pi:ตมฺพ (ตัม-พะ๗ --- ตามพร (ตาม-พระ)? (ในชื่อ ตามพร(ะ)ลิงค์)
  • sa:วชฺร pi:วชิร --- วัชระ วชิระ (แวเรียนต์: พัชระ วิเชียร เพชร ฯลฯ)
  • sa:วรฺษ pi:วสฺส --- (ฝน, ฤดูฝน) วรรษ วัสสา พรรษา (ไทยใช้แปลว่า ปี)
  • sa:วิทฺยา pi:วิชชา ---- วิทยา วิชา
  • sa:วฤกฺษ pi:รุกฺข ---- พฤกษา รุกข(เทวดา)
  • sa:ศ๎รทฺธา pi:สทฺธา ---- ศรัทธา
  • sa:ปุรุษ pi:ปุริส ---- บุรุษ (คน, สิ่งของ) (เช่น บุรุษที่หนึ่ง)
  • sa:มนุษฺย pi:มนุสฺส ---- คน (human)
  • sa:ป๎รถม pi:ปฐม ---- ประถม ปฐม (เบื้องต้น, เริ่มแรก)
  • sa:มารต pi:มาต ---- แม่ (มารดา)
  • sa:ปิต pi:ปิต? ---- พ่อ (บิดา)



นอกจากนี้ยังมีอีกมากเช่น
เหตุ ปัจจัย(complement) อารมณ์ อธิบดี อนันต์ นิสัย เสวนา วิบาก กรรม อาหาร อินทรีย์ อดีต อนาคต ปัจจุบัน ชนบท ภาษา ฯลฯ


โปรดติดตามตอนต่อไป (เมื่อไหร่ไม่รู้)



 
Copyright © 2014 Thanyakij's Base. All Rights Reserved.
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.